در این بخش دستگاه ها و ادواتي را تشريح مي كنيم كه در جهت حفاظت و ایمنی دستگاه ها و اشخاص ، از آنها كمك گرفته شده است .

ـ برقگير ها و محل نصب آنها :

کارخانه جاتي همچون كارخانه سيمان بايد داراي تاسيساتي براي حفاظت در مقابل برخورد مستقيم صاعقه باشند . براي جلوگيري از برخورد مسقيم صاعقه با تاسيسات ، از سيم زمين استفاده مي شود كه در بلند ترين نقاط دكل ها كشيده مي شود . نوع برقگير سيمي اغلب در اثر برخورد با صاعقه قطع مي شود و با اتصال به قطعات زير ولتاژ باعث اتصال كوتاه لحظه اي يك فاز مي شوند ، كه چون سيم مي سوزد و خود به خود اين اتصال هم برطرف مي شود . براي سيم هاي برقگير يا به عبارت ديگر صاعقه گير اغلب از « آلو فولاد » استفاده مي شود كه در روي دكل هاي بلند استفاده مي شوند . اين برقگير ها معمولاً از لوله آهن سفيد است .

ـ محل نصب برقگير ها :

برقگير ها متناسب با ماكزيمم اختلاف سطحي كه با فركانس نامي شبكه در محل نصب ممكن است پيدا كنند ، انتخاب مي شوند .

مشخصات انواع برقگير ها با فنتيل براي نصب تا ارتفاع 1000 متر از سطح دريا صدق مي كند و جهت نصب آنها در ارتفاعات بيشتر بايد برقگير مجدداً متناسب با ارتفاع با ارتفاع نصب ، تنظيم گردد . برقگير ها همانطور كه گفته شد با دو جريان ضربه اي نامي ka 5 و ka 10 ساخته مي شود كه معمولاً ka 5 آن در بيشتر مواقع كافي است و فق در مناطق با رعد و برق و صاعقه هايي پي در پي و شديد كه برقگير متوالياً تحت فشار قرار مي گيرد ، برقگير هايي با جريان ضربه اي نامي ka 10 مناسبتر مي باشند .

نظر به اينكه محدوده ايي كه در كنترل و محدوديت برقگير قرار مي گيرد كوچك است ( تا kv 30 تقريباً 30 متر و از kv 30 به بالا در محدود 60 متر ) لذا كه هميشه برقگير در نزديكي وسيله اي كه در تاسيسات با ارزشتر است نصب شود . مثلاً در تاسيسات فشار قوي وسيع گسترده بايد برقگير در كنار ترانسفور ماتور نصب شود و شين ها و خطوط هوايي نيز هر كدام براي خود ، برقگير مخصوص داشته باشد.

ـ فيوز :

جريان خروج از كليد فيوز ها و شركت بريكر ها ( در قسمت بعد تشريح مي شود ) به فيوز هاي منياتوري سه فاز وارد مي شوند . جريان فيوز بستگي به قدرت موتور مورد استفاده دارد . خروجي اين فيوز ها به سوي كنتاكت ، كنتاكتور هاي قدرت هدايت مي شوند .

ـ كنتاكت باز و بسته كمكي مربوط به فيوز ها :

در كنار فيوز ها از كنتاكت هاي كمكي استفاده شده اين كنتاكت ها به گونه اي هستند كه كنتاكت هاي باز آن با باز شدن فيوز بسته و كنتاكت هاي بسته آن با باز شدن فيوز باز مي شوند .

ـ سیركت بريكر ( circuit breaker ) :

اين كليد در مدار قدرت موتور هاي با قدرت پايين ( زير kw 45 ) استفاده شده كه به وسيله آن مي توان مدار قدرت و مدار فرمان موتور را قطع يا وصل كرد اين كليد داراي رله قابل تنظيم مي باشد كه بوسيله آن مي توان جريان عبوري از كليد را تنظيم كرد . به طوري كه اگر جرياني بيشتر از مقدار تنظيم شده از كليد عبور كند به طور اتوماتيك قطع مي شود . اين كليد به صورت سه فاز مي باشد كه در صورت قطع شدن هر سه تيغه آن با هم قطع مي شود . قطع كننده اتوماتيك اين كليد به صورت يك سيم پيچ مي باشد كه در صورت عبور جريان زياد باعث جذب شدن هسته متحرك قطع مدار مي شود .

ـ حفاظت ، با استفاده از اتصال زمين :

در تمام تاسيسات الكتريكي به خصوص تاسيسات فشار قوي ، اتصال ادوات الكتريكي به زمين ، يكي از مهمترين و اساسي ترين اقداماتي است كه براي رفاه و سلامتي و اصولاً ادامه زندگي اشخاصي كه به نحوي با اين تاسيسات در تماس هستند وقتي در خارج از تاسيسات در رفت و آمد مي باشند بايد با دقت هر چه تمام تر و با توجه به قواعد و قوانيني خاص انجام گيرد كه نمونه هاي آن را در زير شرح مي دهيم .

ـ زمين كردن :

زمين كردن عبارت است از رابطه برقرار كردن بين يك هادي و ميل زمين . اين هادي ممكن است جزئي از مدار الكتريكي باشد ( زمين كردن الكتريكي ) و يا ممكن است در حالت عادي هيچ گونه ارتباطي با مدار الكتريكي نداشته باشد ( زمين كردن حفاظتي )‌ . در زير به شرح هر كدام از زمين كردن ها مي پردازيم.

الف : زمين كردن الكتريكي :

زمين كردن الكتريكي يعني زمين كردن نقطه اي از دستگاه هاي الكتريكي و ادوات برقي كه جزئي از مدار الكتريكي مي باشند . مثل زمين كردن مركز ستاره سيم پيچي ترانسفور ماتور و يا ژنراتور و يا زمين كردن سيم وسط يا سيم مشترك دو ژنراتور جريان دائم . زمين كردن الكتريكي سه نوع مي باشد :